Şemdinli Refakatçi

Refakatçinin aldığı aylık ücret, çalışma modeline ve deneyime göre değişir. Hakkari'de 2026'da 12 saat gündüz vardiyada günlük hizmet bedeli 1.080-1.440 TL aralığındadır; haftada altı gün hesabıyla aylık ücret 28.000-39.000 TL'ye ulaşır. 24 saat yatılı çalışmada aylık 38.000-50.000 TL, yoğun bakım çıkışı ve palyatif gibi üst düzey vakalarda daha yüksek bir aralık yaygındır. Aylık ücret, 33.030 TL brüt asgari ücret tabanının üzerinde kalır. Çalışma karşılığı; Hakkari veya Yüksekova Devlet servis deneyimi, onkoloji tecrübesi, iki dilli iletişim ve Van sevk koridoru deneyimi eklendikçe yukarı çıkar.

Van, Yüzüncü Yıl Üniversitesi'nin hastanesiyle bölgenin ileri sevk merkezi olduğu için refakatçi piyasası biraz daha hareketli; aynı 12 saatlik vardiya orada 1.150-1.500 TL aralığındayken Hakkari'de 1.080-1.440 TL düzeyindedir. Bunun nedeni Van'ın hem nüfus ölçeği hem de ileri tıp merkezi olmasıdır. Hakkari ise ileri vakalarını Van'a gönderen bir konumda; uzun dağ yolu sevki ve sert kış ücreti tabandan yukarı taşısa da Van'ın merkez priminin altında kalır. Yani fark bir kalite farkı değil, şehrin sağlık sistemindeki rolünden kaynaklanır.

Hakkari'de aranan profil büyük ölçüde yerele özgüdür. Hakkari veya Yüksekova Devlet Hastanesi'nde deneyimli, Van sevk koridorunu bilen ve Türkçe-Kürtçe iletişim kurabilen kişiler tercih edilir. Yüksek rakımda solunum ve kalp hastalarını izleyebilmek, dağ yolunun kış koşullarına hazırlıklı olmak ve yaşlı kuşakla hekim vizitinde iki dilli köprü kurabilmek de bu profilin parçası. Büyük metropollerde çok daha çeşitli kompleks vakalar baskındır; bu yüzden Hakkari'de aranan deneyim daha çok yerel servis düzenine ve uzun dağ yolu sevkine odaklanır.

Dört tip öne çıkar. En yaygını, Hakkari ve Yüksekova Devlet Hastanesi'nde dahiliye-göğüs hastalıkları rutini ile sevk öncesi hazırlık. Onun kadar sık görüleni, yüksek rakıma bağlı KOAH ve kalp yetmezliği takibi. Orta yoğunlukta, Van'a ileri onkoloji-kardiyoloji sevki ve uzun yatış refakatleri. Daha düşük yoğunlukta ise yoğun bakım çıkışı sonrası ev bakımı ile yayla hayvancılığı yapan ailelerin kronik takip ihtiyacı görülüyor. Vardiya modeli yıl boyu standart kalır, ama kışın sevk planlaması zorlaşır.

Bu, hastanın durumuna bağlıdır. Gündüzlü refakatçi 12 saatlik vardiyayla (genelde 08.00-20.00) çalışır; günlük 1.080-1.440 TL, aylık 28.000-39.000 TL düzeyindedir ve yerel rutin takip ile kronik hastalık vakalarında yeterli olur. Yatılı refakatçi 24 saat evde ya da hastanede kalır; günlük 2.160-2.880 TL, aylık 38.000-50.000 TL aralığındadır ve Van sevkleri, yoğun bakım çıkışı ile ileri vakalar için uygundur. Uzun bir Van yatışında yatılı zorunlu hâle gelirken, rutin KOAH takibinde gündüzlü vardiya çoğu zaman yeterlidir. 24 saat modelde 4857 Md. 46 gereği haftalık bir tam gün izin zorunludur.

Yabancı uyruklu bir kişinin refakatçi olarak çalışması için 6735 Sayılı Kanun gereği çalışma izni gerekir; geçici koruma altındaki bireyler de ev hizmetlerinde belirli koşullarla çalışabilir. Ancak Hakkari'de talep ağırlıklı olarak yerel sağlık deneyimi olan ve iki dilli iletişim kurabilen Türk vatandaşı refakatçilere yöneliktir. Bunun pratik bir nedeni var: yerel servis düzenini, Van dağ yolu sevkini ve hastayla Kürtçe iletişim kurabilmeyi bilmek bu işte fark yaratıyor. Bu yüzden yabancı uyruklu refakatçi talebi Hakkari'de düşük seyrediyor.